Back

ⓘ Fan



                                               

Fan

Fan yoki ilm-fan ilmiy metod bilan toplangan bilimlarning tartibli tizimidir. FAN - dunyo xaqidagi bilimlar sistemasi, ijtimoiy ong shakllaridan biri. U yangi bilimlarni egallash bilan bogliq faoliyatni ham, bu faoliyatning mahsuli - olamning ilmiy. manzarasi asosini tashkil etuvchi bilimlarni ham oz ichiga oladi; inson bilimlarining ayrim sohalarini ifodalaydi. F.ning bevosita maqsadi ozining urganish predmeti hisoblangan voqelikning qonunlarini kashf etish asosida shu voqelikning jarayon va hodisalarini tariflash, tushuntirish, oldindan aytib berishdir. F.ning ilk kurtaklari kishilik jam ...

                                               

Fan komiteti

Fan komiteti, Ozbekiston Xalq Komissarlari Kengashi huzuridagi fan komiteti - 1930- yillarda Ozbekistonda fan shtabi vazifasini bajargan ilmiy tashkilot. 1932 yil okt.da Ozbekiston MIK xuzurida tashkil etilgan. Uning tarkibida geol. va mineral resurslar guruhi hamda kabineti, gidrogeol. va muhandislik geol.si, energstiklar, agroormonmelioratsiya guruhlari, osimliklar resurslari guruhi va kabineti, xaritagrafiya bolimi hamda guruhlar qoshida tuproqshunoslik, gidrologiya va boshqa sektorlar bolgan. Fan komiteti zimmasiga zarur lab. va intlar tashkil etish hamda ularni jihozlash, ilmiy kadrla ...

                                               

Harbiy fan

Harbiy fan - urushga tayyorlanish va urush olib borish haqidagi bilimlar tizimi. Harbiy fanning eng muhim tarkibiy qismlari: harbiy sanat nazariyasi; qurolli kuchlar qurilishi nazariyasi; qurolli kuchlar harbiy ixtisodiyoti va front orti nazariyasi; harbiy talimtarbiya nazariyasi va boshqalar. Harbiy fan ijtimoiy, tabiiy va texnikaviy fanlarning maxsus sohalari bilan bogliq. Harbiy fan uzoq tarixiy davr mobaynida tashkil topgan va rivojlangan. Ilk harbiy-nazariy bilimlar Qad. Misr, Eron, Xitoy, Yunoniston va Rimda paydo bolgan; urush tajribalari umumlashtirilib, harbiy-tarixiy malumotlar t ...

                                               

Fan va turmush

"Fan va turmush" - Ozbekiston FAning ilmiy-marifiy, ommabop jurnali. Toshkent shahrida 1 yilda 6 marta nashr qilinadi. Dastlab "Sotsialistik ilm va texnika", "Sotsialistik fan va turmush" nomlari bilan chop etilgan. Muayyan sabablar tufayli 1941 yil iyulidan 1957 yil fevralgacha nashr etilmagan. 1957 yildan hozirgi nomda. Jur.ning qayta tiklanishida Ozbekiston FA akad.lari H. Abdullayev, T. QoriNiyoziy, jurnalist A. Yoqubovning xizmati katta. Jur.ga taniqli olimlar Otajon Hoshim, T. QoriNiyoziy, I. Islomov, I. Muminov, M. Urozboyev, M. Homidxonov, Yo. Toraqulov, K. Zufarov, M. Sharifxojaye ...

                                               

London ilm-fan muzeyi

London ilm-fan muzeyi, Ilm-fan va sanoat milliy muzeyi - Buyuk Britaniyada texnika yonalishidagi eng yirik va qad. muzeylardan biri. 1851 yil Kensington parkidagi Katta texnika korgazmasi negizida tashkil etilgan. 1857 yil 24 iyunda ochilgan. Fan va texnika taraqqiyoti tarixi hamda uning hozirgi holatini aks ettiradigan material va buyumlar yigilgan; shuningdek, ana shu material va buyumlar namoyish qilinadi. 60 ga yaqin bolimi bor. Muzeyda 50 mingga yaqin buyum mavjud. Kolleksiyalar xronologik tartibda joylashtirilgan. Ekspozitsiyalar namoyish qilinadigan maydon 30 ming m2ni tashkil etadi ...

                                               

Soxta fan

Soxta fan deb beriluvchi, biroq ilmiy metod bilan tekshirila olmaydigan, ilmiy dalillari yoq yoki boshqa ilmiy mavqei mavjud bolmagan ishonch yoki iddaolar toplamidir. Soxta fan noaniq, oshirib yuborilgan yoki tasdiqlanmas iddaolar, taraflilik, boshqa mutaxassislar uchun yopiqlik, ratsional nazariyalar tizimi yoqligi bilan xarakterlanadi. Biror soha, amaliyot yoki bilimlar toplami jamiyat normalariga binoan ravishda fan yoki ilmiy tadqiqot deb iddao etilsa-yu, ammo ilmiy mezonlarni ochiqlikcha qanoatlantirmasa, unga soxta fan, deyiladi. Fan vahiy, teologiya yoki spiritualizmdan fizik olamg ...

                                               

Fan doktori

Fan doktori - yuqori ilmiy daraja. Dastlab Boloniya universitetida joriy etilgan bolib, magistrlik darajasiga ega bolgan oqituvchilarga berilgan. Sobiq SSSR, jumladan, Ozbekistonda Fan doktori ilmiy darajasi 1934 - yildan boshlab joriy qilingan. Hozir Fan doktori ilmiy darajasi dunyoning deyarli barcha mamlakatlarida beriladi. AQSH, Buyuk Britaniya, Germaniya, Fransiya va boshqa mamlakatlarda Fan doktori ilmiy darajasini magistrlik darajasiga ega bolgan va doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan shaxslar olishi mumkin. Ozbekistonda Fan doktori ilmiy darajasi oliy oquv yurti yoki institut ...

                                               

Fan tafsiloti

                                               

Fan nomzodi

Fan nomzodi - Ozbekistonda beriladigan ilmiy daraja. Oliy oquv yurtlari va i.t. institutlari koshidagi ixtisoslashgan ilmiy kengashlar tomonidan nomzodlik imtihonlarini topshirgan, fanning dolzarb muammolari boyicha mustaqil yozilgan dissertatsiya tadqiqot ishini himoya qilgan oliy malumotli shaxslarga beriladi. 1934 yilda tasis etilgan. Fan nomzodi ilmiy darajasini olish uchun yozilgan dissertatsiyalar OzR Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi tomonidan nazorat tariqasida korib chiqiladi va Fan nomzodi ilmiy darajasini tasdiqlovchi diplom beriladi. Fan nomzodi oliy o ...

                                               

Fan olimpiadasi

Fan olimpiadasi - orta, yuqori va professional bilim yurtlari oquvchilari orasida uyushtiriladigan bellashuv. Fan olimpiadalarida qatnashuvchilar malum bir fan boyicha bilimlarini sinashadi.

                                               

Italyan fan-adabiyot va sanat ensiklopediyasi

Italyan fan-adabiyot va sanat ensiklopediyasi, "Italyana" - Italiyadagi eng yirik universal ensiklopediya. 1929 - 39 yillarda 36 jildi Rimda nashr etilgan. Oxirgi jildi barcha nashrning korsatkichi dan iborat. Oxirgi jild, shuningdek, 1938 yil bo-silib chiqqan birinchi qoshma jildning korsatkichlarini ham qamrab olgan. Keyinchalik 1948 va 1961 yillarda qoshimcha ikki jildligi nashr etilgan. "Italyana"ning asosiy qismi gumanitar yonalishda bolib, tarix, sanat, adabiyot, geografiya, shaxslar haqidagi malumotlardan iborat. Qoshimcha jildlarda asosiy etibor tabiiy fanlarga, texnikaga karatilgan.

                                               

Aerologiya

Aerologiya – atm. fizikasining erkin atmlagi fizik hodisalar va jarayonlarni organuvchi bolimi. Balandliklarda atm. tarkibi, bulut va yoginlarning hosil bolishi, har xil balandlikdagi havo oqimlari, havo mas-salarining ozaro ta’siri va boshqalarni organadi. Obhavoni oldindan aytish usullarining tobora takomillashuvi, yuqori balandliklarda uchish imkoniyatlarining kengayishi tufayli butun dunyoda A. tez rivojlandi. Yerning sun’iy yoldoshlari uchirilishi yuqori atm.ni organish uchun keng imkoniyatlar ochdi. A. ixtiyorida Yerning sun’iy meteorologik yoldoshlari, elektron asboblar, radiolokats ...

                                               

Aholi geografiyasi

Aholi geografiyasi – Ijtimoiy-iqtisodiy geografiya soxasi. Aholining joylashuvi va hududiy tashkil topishi, jamiyat ishlab chiqarishi va jamiyatning atroftabiat bilan aloqasi jarayonida aholining tuggan ornini organadi. Aholi geografiyasi aholi bilan bogliq masalalar – aholi soni, tarkibi, joylashuvi va bu joylashuvning hududiy shakllari ni va uning asosiy tarkibiy qismi bolgan mehnat resurslarini geografiya nuqtai nazaridan organadi, Aholi geografiyasi asosida aholi migratsiyasi geografiyasi, aholi joylari geografiyasi, aholini takror barpo etilishi geografiyasi va mehnat resurslari geogr ...

                                               

Atom reaktori

Atom reaktori – atom yadrosining boshqariladigan zanjir reaksiyasini amalga oshirish uchun moljallangan qurilma. Atom reaktori sanoat energiyasi ishlab chiqarish, fizik tadqiqotlarda ishlatiladigan neytronlar oqimini hosil qilish, sun’iy radioaktiv izotoplar hamda atom elektr stansiyalarida elektr-energiyasi olishda ishlatiladi. Reaksiyadagi neytronlarning tezligiga qarab, Atom reaktori suct va tez neytronli boladi. Suct neytronli reaktorlarda yoqilgi sifatida tabiiy uran izotoplarining aralashmasi yoki uran bilan boyitilgan aralashma ishlatiladi. U235 bolinishi davrida uchib chiqayotgan t ...

                                               

Bayt ul-Hikmat

Bayt ul-hikmat - olimlarni birlashtirgan ilmiy muassasa. Xalifa Horun ar-Rashid Bagdodda tashkil etgan. Ozbekcha asarlarda "Bilim uyi" yoki "Donishmandlar uyi" deb yuritiladi. Muhammad Xorazmiy xalifa Mamun davri da "Bilim uyi"dagi juda boy kutubxonaga boshchilik qilgan. Kutubxonada hind, yunon, suryoniy, arab, fors tillarida 400 000 jida qolyozma kitob saqlangan. Xorazmiy osha kitoblardan foydalanib, hind usulida ilmi hayat ga oid "Ziji Xorazmiy" asarini yozgan. Hind raqamlari asosida hozirgi arab raqamlarini soddalashtirgan, kengaytirgan va birinchi marta arab tilini bayon etib, uning ke ...

                                               

Biotexniya

Biotexniya, biotexnika - tabiiy sharoitda hayvonlarni kopaytirish va mahsuldorligini oshirish hamda ularni himoya qilish tadbirlarini ishlab chiqish bilan shugullanadigan ovchilik sohasi. B. ovlanadigan hayvonlar zaxirasini kopaytirish, oziq bazasini yaxshilash, yani ovchilik maskanlari va suv havzalariga ozuqabop ekinlar ekish, hayvonlarni qoshimcha oziqlantirish va muhofaza qilish; ularning inuya qurishi uchun zarur boladigan daraxt, buta va baland boyli osimliklarni ekish; tinch va xilvat joylar tashkil etish; hayvonlar uchun in qazib qoyish; zararkunanda yirtqichlarni yoqotish; kasal h ...

                                               

Kavendish tajribasi

Kavendish tajribasi - Yerning gravitatsion tortishish doimiysi uni aniqlash tajribasi. Bu tajribani 1798 y.da birinchi bolib G. Kavendish otkazgan. K. t.da massalari aniq olchangan, bir-biriga teng, gorizontal sterjenga mahkamlangan va kvars ipga osilgan qorgoshin sharchalardan iborat qurilmadan foydalanilgan. Har birining massasi M bolgan ikkita qorgoshin sharcha t massali sharchalar yaqiniga keltiriladi. K. t.da t = 730 g = 0.73 kg; M = 158 kg. M va t orasidagi gravitatsion tortishish sterjenni aylanishga majbur qiladi va kvars ip buraladi. Ipning buralish momentidan tortishish kuchi va ...

                                               

Kimyoviy reaksiya

Kimyoviy reaksiya bir kimyoviy moddalar majmuining boshqa moddalarga aylanishi jarayonidir. Kimyoviy reaksiyalar spontan, yani oz-ozidan, yoki boshqariluvchi bolishi mumkin. Ikkinchi holda kimyoviy reaksiyani otkazish uchun tashqaridan biror energiya talab etiladi. Kimyoviy reaksiyalarda elektronlar harakati bosh rolni oynaydi. Kimyoviy reaksiyaga kirishuvchi moddalar reagentlar, deb ataladi. Reaksiya natijasida hosil boladigan moddalar esa kimyoviy reaksiya mahsulotidir. Kimyoviy reaksiyalar kimyoviy formulalar orqali ifoda etiladi. Kerakli mahsulotni olish uchun bir necha reaksiyalar ket ...

                                               

Mass-spektroskopiya

Mass-spektroskopiya, mass spektrometriya - modda tarkibidagi atom va molekulalar spektri boyicha ularning massasini tekshirish usullari. Atom va molekulalari ionlashgan har bir modda t/ye nisbat bilan bir-biridan farq qiladi, bu nisbat mass-spektrometrlar bilan olchanadi. Olingan spektrga kora, modda massasi va jism tarkibidagi boshqa moddalar miqdori topiladi. Mass-spektroskopiya tatbikiy fizika, kimyo, biol. tibbiyot, geol. va texnikada asosiy analitik usullardan biri hisoblanadi. Jism tarkibidagi modda massasini aniqlashning har xil usullari bor. Mas, dublet usuli bilan dispersion chizi ...

                                               

Tasnif

Tasnif, klassifikatsiya - ilm yoki inson faoliyatining biror soqasiga oid ozaro bir xil tushunchalar sistemasi. T. har bir fanga xos muhim mantiqiy amal bolib, uning vositasida shu fan doirasida toplangan bilimlar qatiy tartibga solinadi. Fanni organishda bunday T. qulaylik tugdiradi. T.da bolinuvchi va boluvchi tushunchalar ozining qatiy orniga ega boladi. T. natijasida fanda muxim ahamiyat kasb etuvchi jadvallar, chizmalar, grafiklar, kodekslar vujudga keladi. Tabiiy va suniy T.lar birbiridan farq qiladi. Tabiiy T. obyekt larning muhim belgilariga asoslanadi. U i.t.ning natijasi va muhim ...

                                               

Turkiyshunoslik

Turkiyshunoslik, turkologiya - turkiy tillarda sozlashuvchi xalqlarning tillari, etnografiyasi, tarixi, adabiyoti, folklori, madaniyatini organuvchi gumanitar fanlar majmui. Dastlab T., asosan, filologik fan sifatida rivojlandi. T.ning eng muhim manbalari: 7 - 11-asrga mansub urxun-enisey yozuv bitiklari, uygur yozuvi yodgorliklari, orta asrlarda yashab, arab, fors va turkiy tillarda ijod etgan mualliflarning asarlari va boshqa Turkiy qabilalar haqida Mahmud Koshgariy tomonidan toplab tartibga solingan eng qad. malumotlar toplami - "Devonu lugotshp turk" va Abulgozi Bahodirxonning tarixiye ...

                                               

Yomgir

Yomgir - bulutlardan diametri 0.5 mm dan 6–7 mm gacha bolgan suv tomchilari holida yogadigan yogin. Qoplama bulutli Yomgir hamda jala Yomgirga bolinadi. Orta Osiyoning tekislik va tog oldi hududlarida Yomgir yil davomida kuzatiladi; yomgirli kunlar soni qorli kunlar soniga karaganda 2–3 marta ortiq. Yomgir mart - aprel oylarida eng kop, iyul - avgustda esa eng kam yogadi. Orta Osiyoda Yomgirli kunlar soni orta hisobda bir yilda 30–40 kunni tashkil qiladi. Joyning balandlik ortib borishi bilan Yomgirli kunlar soni 50–60 kunga yetadi. Chol hududlarida, Fargona vodiysi ning garbiy va markaziy ...

Reomyur shkalasi
                                               

Reomyur shkalasi

Reomyur shkalasi - normal bosimda muzning erish temperaturasi nol gradus, suvning qaynash temperaturasi esa 80 gradus deb olinadigan temperatura shkalasi. Reomyur shkalasi birligi - Reomyur gradusi. U atmosfera bosimida muzning erish nuqgasi va suvning kaynash temperatura intervalining 1/80 qismiga teng, yani 1°R=1.25°, fransuz olimi R. A. Reomyur taklif etgan. Yana k Gradus.

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →