Back

ⓘ Fan



                                               

Amaliy fan

                                               

Fan Nomzodi

                                               

Fan Doktori

                                               

Fan Komiteti

                                               

Fan-Texnika Inqilobi

                                               

Fan-Texnika Taraqqiyoti

                                               

Ilmiy fantastika

Ilmiy taxayyulot yoki ilmiy fantastika ilgor fan-texnika mavzusiga bagishlangan badiiy adabiyot janridir. Oddiy fantastikadan tasvirlayotgan olamidagi fenomenlarning ilmiy asoslanishi bilan farq qiladi. Ilmiy fantastik asarlarda mavjud ilmiy postulat va qonunlar buzilmaydi, biroq bazan kelajakda aniqlanishi va amalga oshirilishi mumkin bolgan tezislarga ham suyaniladi.

                                               

Doktor

                                               

Ilmiy daraja

Ilmiy daraja - muayyan fan sohasidagi mutaxassisning ilmiy malakasi darajasi. Ozbekistonda fan nomzodi va fan doktori I.d. tasis etilgan. I.d. yuqori malakali ilmiy xodimlarga fanni boyituvchi tadqiqot ishlari, ilmiy muammolarni amaliy yoki nazariy jiqatdan hal qila oladigan mustaqil ilmiy tadqiqoti yoxud yangi muammolarni ilmiy asoslanganligiga bagishlangan dissertatsiyalarning maxsus ilmiy kengashlarda ochiq himoya natijasi asosida ilmiy kengash va Ozbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi eksport ken-gashi tavsiyasiga binoan, oliy malu-motga ega ...

                                               

Doktorantura

Doktorantura - oliy malakali ilmiy va ilmiy-pedagog kadrlar tayyorlash shakli. Ozbekistonda uzluksiz talim tizimining tarkibiy qismi va oliy bosqichi. D. Ozbekistan Respublikasi FA, vazirlik va idoralar tasarrufidagi ilmiy muassasalar, oliy oquv yurtlari va tashkilotlarda ochiladi. Obroli ilmiy maktablar, yetarli ilmiy salohiyat hamda zarur lab.tadqiqot bazalariga va Ixtisoslashgan ilmiy kengashga ega ilmiy tadqiqot institutlari, oliy oquv yurtlari, ilmiy muassasa va tashkilotlar qoshida fan va texnikaning eng muhim mutaxassisliklari boyicha fundamental tadqiqotlarni rivojlantirish, respub ...

                                               

Manzura

Manzura quyidagilardan birini anglatishi mumkin: Manzura Rahmatullayeva - Ozbekiston Respublikasi xalq oqituvchisi. Manzura Hamidova 1921 - terapevt, Ozbekistonda xizmat korsatgan fan arbobi. Manzura qoshiqchi - Ozbekistonlik pop qoshiqchi. Manzura Madaliyeva - ilgor oqituvchi. Ozbekiston Qahramoni. Manzura Hamidova 1914 - Ozbekiston xalq artisti.

                                               

Dissertatsiya

Dissertatsiya - ilmiy daraja olish uchun taqdim etilgan va jamoatchilik oldida yakka tartibda himoya qilinadigan ilmiy asar. D. himoya qilish dastlab orta asrlarda nemis tilida sozlashadigan mamlakatlarning universitetlarida paydo bolgan. 16 - 17-asrlarda boshqa mamlakatlarga ham tarqala boshlagan. Ozbekistonda 1934 y.dan fan nomzodi va fan doktori ilmiy dara-jasini olish uchun D. himoya qilish joriy etila boshladi. Fan nomzodi ilmiy darajasini olish uchun himoya qilinadigan D. yangi ilmiy-amaliy xulosa va tavsiyalarni oz ichiga oli-shi, uning muallifi tanlangan mutaxassislik boyicha chuqu ...

                                               

Gistofiziologiya

Gistofiziologiya - toqimalarda roy beradigan fiziologik jarayonlarni organadigan fan. G.ning vazifasi toqimalarda kechadigan fiziologik jarayonlarni, toqimalarning osishi, rivojlanishi va halok bolishidagi ahamiyatini tadqiq etishdan iborat.

                                               

Gruntlar mexanikasi

Gruntlar mexanikasi - mexanikaning bir bolimi; sochiluvchan muhitlarga doir ilmiy fan sohasi. Gruntlarning zoriqqan-deformatsiyalangan holatini, mustahkamligi va ustuvorligi shartlarini, tashqi tasirlar ostida xossalarini ozgartirishi va b.ni organish bilan shugullanadi. G. m.da olingan natijalardan binolar, sanoat va gidrotexnika inshootlarining zaminlari va poydevorlarini loyihalashda, yol qurilishi va aerodromlar qurilishida, yerosti kabellari va quvurlarini otkazishda, qurilish va sanoat ehtiyojlari uchun portlatuv ishlari olib borilishi va zilzilalar tufayli inshootlarga qanday zarar ...

                                               

Kasb-hunar leksikasi

Kasb-hunar leksikasi - muayyan kasb yoki hunar egalari nutqiga xos soz va tushunchalar majmui. Boshqa tildan soz olish, shevaga xos sozlar, umumxalq tiliga xos manosi ozgartirilgan sozlar K h. l.ning shakllanishi uchun asosiy manba hisoblanadi. Bir buyum, narsani turli kasb kishilari tomonidan xilma-xil nomlanishi ham K h. l.ni yuzaga keltirishi mumkin. Kasb-hunarning rivojlangan tarmogi leksikasi boy bolib, shu sohalarga oid alohida adabiyotlar ham nashr etilgan. Fan-texnikaga oid terminlarning, umuman, til lugat tarkibining boyishida va xalqning moddiy madaniyat tarixini organishda ular ...

                                               

Ippologiya

Ippologiya - otlar togrisidagi fan. I.ga oid birinchi yozma asarlar mil. av. bir necha yuz yil oldin Yunonistonda vujudga kelgan bolib, unda otning gavda tuzilishi, fel-atvori va otlardan foydalanish kabi malumotlar bayon etilgan. Keyingi ayerlarda I. doirasi to-bora kengayib bordi. 20-asr boshlariga kelib I. otlarning evolyusiyasi va ularni xonakilashtirish; anatomiyasi va fiziologiyasi; urchitish usullari va kopaytirish biol.si; zotlarni tako-millashtirish va yangi ot zotlarini yaratish, naslchilik ishlari; ot sinovlarini otkazish; otda yurish sanati va nazariyasi; milliy ot oyinlari va ...

                                               

Diffuziya

Diffuziya - molekulalar, atomlar, ionlar va kolloid zarralarning tar-tibsiz issiklik harakati natijasida bir moddaning ikkinchi moddaga oz-ozidan otishi, birining ikkinchisiga singib ketishi. Diffuziya gaz, suyuklik yoki qattiq jismlarda boladi va tezligi moddaning zichligi va qovushoqligi, temperatura, diffuziyalanuvchi zarraning tabiatiga va h. k.ga bogliq. Temperatura kotarilishi bilan Diffuziya tezlashadi. Bir aralashmali sistema dagi Diffuziya oz diffuziya, kop aralashmali sistema dagi Diffuziya geterodiffuziya deyiladi. Fan va texnika sohalarida Diffuziya ning ahamiyati katta; kimyod ...

                                               

Xalqaro axborotlashtirish akademiyasi

Xalqaro axborotlashtirish akademiyasi jamoatchilik tashkiloti - Rossiya jamoatchilik tashkiloti bolib, ozining nizomiga kora, ozini tashkilot deb talqin qiluvchi, axborot texnologiyalari va xojalikning barcha sohalaridagi jarayonlarni rivojlantirish, fanning barcha sohalarida axborot-ishlab chiqarish faoliyati, jamiyatni axborotlashtirish, axborot-sigimli resurslar bilan taminlash, yagona jahon axborot olamini tashkil qilish ishlari bilan shugullanadi. Qatoriga olimlar, mutaxassislar, davlat va jamoatchilik arboblari kiradi.

                                               

Ilmiy kengash

Ilmiy kengash - ilmiy tadqi qot muassasalari va oliy oquv yurtlari tarkibida i.t. va oquv ishlarini tashkil etuvchi hamda uni bajarili-shini nazorat qiluvchi organ. Uning ishiga direktor rahbar lik qiladi. I.k. kafedra, bolim va lab.larda olib borilayotgan i.t. ishlari yuzasidan hisobotlarni, muassasa xodimlari tomonidan bajarilgan ilmiy asarlarni muhokama qiladi, turli mavzularda ilmiy anjumanlar otka-zadi, muassasaning ilmiy yonalishi boyicha ilmiy munozaralar uyushtiradi, kafedra, bolim mudirlari, prof oqituvchi va ilmiy xodimlarni lavozimga tasdiqlash boyicha tanlovlar otkazadi, xodiml ...

                                               

Issiqlik texnikasi

Issiqlik texnikasi - issiq lik olish, taqsimlash, tashish, undan xojalik va rozgorning turli tarmoqlarida foydalanish bilan shugullanadigan texnika tarmogi; yoqilgining kimyoviy energiyasini issiklik, mexanik, elektr energiyasiga aylantirishning asosiy qonuniyatlarini, shuningdek, energetika qurilmalarida ishlatiladigan ish jismlarining xossalarini, I. t. qurilmalarining ishlash tarzini va ularni qurishni organish bilan shugullanadigan fan. Termodinamika, issiklik uzatish, yonish nazariyalari I. t. ning nazariy asoslari hisoblanadi. I. t. da tabiiy organik yoqilgi asosiy issiklik manbai bo ...

                                               

Abduqahhor Toxtayev

Abduqahhor Hasanovich Toxtayev - ozbek davlat arbobi, 2005-yilda bosh vazir orinbosari, 2005 - 2011-yillarda Toshkent shahri hokimi etib tayinlangan, 2016 - 2017-yillarda Jizzax viloyati hokimi bolib ishlagan.

                                               

Katta Xorazm Davlati

                                               

Erkin Zohidov

Zohidov Erkin Agzamovich - katta laboratoriya xodimi, muhandis, Ozbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Termofizika bolimining stajirovka tadqiqotchisi, Ozbekiston Respublikasi Prezidentining maslahatchisi.

                                               

Farida Butayeva

Butaeva Farida Qozievna - Ozbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati, Oliy Majlis Qonunchilik palatasining Fan, talim, madaniyat va sport masalalari qomitasining azosi.

                                               

Registon maydoni

Registon maydoni - Ozbekistonda, Samarqandning Registon maydonida joylashgan Yotiq matn 3 ta madrasadan tashkil topgan memoriy majmua.

                                               

Malayziya - Tojikiston munosabatlari

Malayziya - Tojikiston munosabatlari - Malayziya va Tojikiston ortasida ikki tomonlama diplomatik aloqalar. Malayziyaning Ozbekiston poytaxti Toshkentdagi elchixonasi Tojikiston uchun ham xizmat qiladi. Tojikistonning Selangor shahrida elchixonasi mavjud. Ikki mamlakat ham iliq diplomatik aloqalarni ornatgan va taraqqiyot yolida konstruktiv say-harakatlarni amalga oshirishga tayyor.

                                               

California texnologiya instituti

California texnologiya instituti Kaliforniya shtatining Pasadena shahrida joylashgan xususiy tadqiqot universitetidir. Universitet ilm-fan va muhandislikdagi salohiyati bilan tanilgan hamda AQShdagi texnologiya institutlarining kichik guruhlaridan biri sanaladi. Bu institut, asosan toza va amaliy fanlarni oqitishga ixtisoslashgan. Caltech 1891-yilda Amos G. Throop tomonidan kasb-hunar va tayyorlov maktabi olaroq tashkil etilgan hamda 20-asrning boshlarida George Ellery Hale, Arthur Amos Noyes va Robert Andrews Millikan kabi nufuzli olimlarni oziga jalb qila boshladi. 1910-yilda kasb-hunar ...

                                               

Inna Korjikova

Inna Ivanovna Korjikova - ozbek siyosatchisi. 2020-yilda IV chaqiriq Ozbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasiga saylangan.

                                               

Muhammad Valiyev

Muhammad Sheralievich Valiev - ozbek jamoat va siyosiy arbobi, dotsent, IV chaqiriq Ozbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati.

                                               

Gavxar Alimova

Gavxar Alimova 1970-yil 6-oktabrda Samarqand viloyatining Jomboy tumanida tugilgan. Samarqand davlat universitetini tugatgan, oqituvchi. Mehnat faoliyatini 1989-yilda Jomboy tumanidagi 16-maktab yoriqchiligidan boshlagan. Vazirlar Mahkamasining oila, onalik va bolalikni ijtimoiy muhofaza qilish kompleksi mutaxassisi, "Mahalla" fondi respublika boshqaruvi raisi orinbosari lavozimlarida ishlagan. 2014-yilda Gavxar Alimova "Adolat" partiyasidan Oliy Majlis deputati, 2015-yil 20-yanvarda Ozbekiston Prezidentining farmoni bilan senator etib tayinlandi, rais orinbosari lavozimini egallab turibdi ...

                                               

Ulugbek Hamdam

Ulugbek Hamdam - yozuvchi, tarjimon 1968-yil 24 aprelda Ozbekiston Andijon viloyati Marhamat tumani Yuqori Ravvat mahallasida duradgor oilasida tugilgan. 1988-yilda Toshkent davlat universitetining filologiya fakultetiga oqishga kirib, uni 1993-yilda tamomladi. 1992 yilda, davlat talim taqsimotiga kora, oqishni davom ettirish uchun u Turkiyaga Konyo shahriga jonatildi.

Fan
                                     

ⓘ Fan

Fan yoki ilm-fan ilmiy metod bilan toplangan bilimlarning tartibli tizimidir.

FAN - dunyo xaqidagi bilimlar sistemasi, ijtimoiy ong shakllaridan biri. U yangi bilimlarni egallash bilan bogliq faoliyatni ham, bu faoliyatning mahsuli - olamning ilmiy. manzarasi asosini tashkil etuvchi bilimlarni ham oz ichiga oladi; inson bilimlarining ayrim sohalarini ifodalaydi. F.ning bevosita maqsadi ozining urganish predmeti hisoblangan voqelikning qonunlarini kashf etish asosida shu voqelikning jarayon va hodisalarini tariflash, tushuntirish, oldindan aytib berishdir.

F.ning ilk kurtaklari kishilik jamiyatining paydo bolishi bilan boglik holda maydonga kelgan. Dastlabki bilimlar amaliy xarakterga ega bolgan. Tafakkur sistemasining kurtaklari mifologiya sifatida qad. Sharq va Yunonistonda paydo bola boshlagan. Mifologiya F.ga otish bosagasida malum bosqich vazifasini bajargan. Rivojlanish davom etishi bilan mifologiya ornini naturfalsafa egalladi. Avestoyaa mifologiya va fan unsurlari bor edi. Zenon, Demokrit, Aristotel va boshqa kadimgi zamon mutafakkirlari tabiat, jamiyat va tafakkurni goho birgalikda, goho ayrimayrim ravishda bayon etishga urina boshladilar. Dunyoni bir butun, deb ifodalovchi tushunchalar, isbotlash usuli paydo boldi. Ellinizm davrida Yevklid, Arximed, Ptolemey tomonidan geom., mexanika, astronomiya sohasida dastlabki nazariy sistemalar yaratildi. Orta asrda Sharq olimlari F.ga ulkan hissa qoshdilar. Ular qad. fan yutuqlarini, ilmiy asarlarni saklash, tarjima qilish va ularni tarqatish masalasiga katta etibor berdilar. Ayni vaqtda F.ni yangi yutuklar bilan boyitdilar, yangi kashfiyotlar qildilar. Orta Osiyoning buyuk olimlari ilmfanning yangi tarmoqlarini yaratdilar va yangi qonunqoidalarni kashf etdilar. Muhammad alXorazmiy tenglamalar haqidagi F. sifatida algebra va tongich algoritmparni yaratdi, astronomiya sohasidagi bilimlarni algoritmik usulda ifodalab berdi. Axmad al Fargoniy astronomiyaga sistema tarzini berdi, matematik geogr. va geodeziyaga oid stereografik proyeksiyalar nazariyasini yaratdi. Hamid Xojandiy 10-asr kub tenglamalar nazariyasini chuqurlashtirdi. Mahmud Koshgariy oz davrining qomusi bolgan "Devonu lugotit turk"ni yozdi. Abu Rayhon Beruniy geodeziya, mineralogiya, farmakognoziyani yaratdi. Abu Ali Ibn Sino tabobatning ilmiy zaminini qoydi 11-asr Ulugbek, Giyosiddin Koshiy, Ali Kushchi sonlar nazariyasiga muhim hissa qoshdilar va kuzatish astronomiyasini yuqori pogonaga kotardilar 15-asr. Yevropada Uygonish davri arafasida, 12-asr boshlaridan alXorazmiy, Ibn Sino, alKindiy, Ibn Rushd va boshqalarning asarlari lotin tiliga tarjima qilina boshladi. Leonardo da Vinchi, R.Bekon, T.Gobbs, N.Kopernik, J. Bruno, G.Galiley, I.Kepler, R.Dekart kabi olimlar tabiat haqidagi F.larni rivojlantirdilar. Astrologiya ornini astronomiya, alkimyo ornini kimyo egalladi.

Yangi davr deb ataluvchi zamonda F.ning ijtimoiy roli yanada oshdi. U madaniyatning muhim tarmogi va texnikaning nazariy asosiga aylana boshladi. 16 - 17-asrlarda klassik fizikaning poydevori qurildi. F.ning nazariya darajasiga kotarilganligi tafakkurning induktiv va deduktiv rivojlanishiga yol ochib berdi. Mavjud ilmiy faktlar I.Nyuton tomonidan dinamikaning asosiy qonuni sifatida tariflandi. Bu umumlashtirilgan qonundan 16 - 19-asrlarda xususiy qonuniyatlar kashf etildi. Lagranj, Eyler, Gauss va boshqa ijodi mexanikani moddiy nuqtalar sistemasi tarzida shakllanishiga olib keldi. Mexanika F.i shu darajada mantiqiy rivojlandiki, har xil soha olimlari unga havas qila boshladilar va uning isbotlangan qonuniyatlaridan boshqa sohalarda ham foydalanish harakatiga tushdilar.

Sanoatda tub ozgarishlar yuz berishi 18-asr oxiri tufayli F.ning taraqqiyotida yangi bosqich boshlandi. 19-asrda fizikada yangi F.lar termodinamika, klassik elektrodinamika paydo boldi, biol.da evolyutsion talimot va hujayra nazariyasi vujudga keldi, energiyaning saklanish va ozgarish qonuni shakllandi, astronomiya va mat.da yangi konsepsiyalar rivojlandi. Geom. sohasida inqilobiy talimot yaratildi: asrlar davomida hukm surib kelgan Yevklid geometriyasi yagona emasligi, balki noyevklid geom.lar ham borligi N.Lobachevskiy tomonidan bayon etildi va keyinchalik isbotlandi. DM.Mendeleyevning davriy sistemasi xar xil kimyoviy elementlar orasidagi ichki boglanishni ifodaladi. Mat. va fizikada 20-asrda ham katta yutuklar qolga kiritildi, texnika F.larida radiotexnika, elektronika kabi sohalar paydo boldi. F. va texnikaning yanada rivojlanishiga tasiri borgan sari ortib borayotgan kibernetika vujudga keldi. Fizika va kimyo F.laridagi muvaffaqiyatlar hujayralardagi biologik jarayonlarni yanada chuqurroqorganishga imkon berdi, bu hol qishloq xojaligi va tibbiyot F.larining rivojlanishiga olib keldi. F.ning ishlab chiqarish bilan yaqin hamkorligi yuz berib, uning ijtimoiy xayot bilan aloqalari mustahkamlana boshladi. Hozirgi F.lar fantexnika inkilobinnng muhim tarkibiy qismi hisoblanadi.

F. tizimi umuman kuyidagi katta guruhlarga bolinadi: tabiiy F.lar, gumanitar F.lar, texnika F.lari va ijtimoiy F.lar. Bu guruhlarning har qaysisidan juda kop mustaqil F. sohalari ajraladi. Mustaqil F.lar bir-biriga bogliq sohalarda ilmiy izlanishning yirik va istiqbolli muammolarini yechishga togri keladi, bu hol hrz. paytda fanlararo va kompleks tadqiqotlarni keng avj oldirishni taqozo etadi. Tabiatni muhofaza qilish muammosi bunga yaqqol misol bola oladi. Bu muammo texnika F.lari, Yer togrisidagi F.lar, biol "mat., tibbiyot, iqtisodiyot va boshqalar bilan qoshilib ketgan. Bu xildagi ilmiy va ilmiytexnik muammolarni hal qilish uchun xoz. fanlarda tadqiqotlarni dasturiymaqsadli tashkil etish metodi keng qollaniladi. Ilmiy tadqikrtlarni 2 ga: fundamental va amaliy tadqiqotlarga ajratish qabul qilingan. Tabiat, jamiyat, tafakkurga xos qonunlarni bilib olish fundamental tadqiqotlarning, bu tadqiqotlar natijalarini bilim orttirish va ijtimoiyamaliy muammolarni hal qilish uchun qollash amaliy tadqiqotlarning vazifasidir. Fundamental tadqiqotlar, odatda, amaliy tadqiqotlardan oldinda boradi va ular uchun nazariy asos yaratadi. Fundamental va amaliy tadqiqotlar ortasidagi ozaro bogliqlikni mustahkamlash, ilmiy yutuqlar natijalarini amaliyotga tezroq joriy etish - hozirgi davr F.i uchun muhim vazifalardan biridir.

Hozirgi davrda F. jamiyat taraqqiyotini olga siljituvchi kuch va vosita bolib qolayotganligini kuzatish mumkin. Xalq va millat dunyoqarashini shakllantirish, talimtarbiya, axloq normalarini vujudga keltirish, manaviy barkamol insonni tarbiyalashda F. alohida orin tutmoqda.

Mustaqillik sharoiti Uzbekistonda F.ning rivojiga katta ijobiy tasir korsatdi. Avvalo, F.imiz strukturasi keskin ozgardi: manaviy F.lar hisoblanuvchi tasavvuf ilmi tiklandi, hadis bilimlariga yol ochildi, binobarin, ziyolilarimiz, talabalarning ruhiy dunyosi ancha boyidi, yangi oliy oquv yurtlari, un-tlar tashkil qilindi; ilm ahli chet eldagi olimlar bilan mustah.kam ijodiy aloqalar ornatdi. Buning natijasida tabiat va texnikatexnologiya haqidagi F.larimiz xam jahon andozasi darajasiga kotarila boshladi. Olimlarimiz ilmfanning dolzarb sohalarida tadqiqotlar olib borishga kirishdilar. Tabiiy va ijtimoiy jarayonlarni matematik modellash, informatika va hisoblash texnikasi qamda ehtimollar nazariyasi sohasidagi, geologik jarayonlarning qonuniyatlarni, molekulyargenetik, genhujayra sohasidagi, tibbiyot, qishloq xojaligi, paxta seleksiyachiligidagi, moddalarning kompleks fizikaviykimyoviy xossalarini organish bilan bogliq, energiyaning noananaviy turlarini yaratish - Quyosh energiyasini kompleks va samarali suratda boshqa turdagi energiyaga aylantirish borasidagi tadqiqotlar ana shular jumlasidandir.

Omonulla Fayzullayev.

Fan sohalari uch katta qismga ajratilib korsatiladi:

  • Aniq fanlar;
  • Tabiiy fanlar;
  • Ijtimoiy fanlar.

Fan empirik yol bilan olingan malumotlarni faktlarni kuzatiladigan u yoki bu hodisani izohlash uchun tartiblaydi, bunday tartib gipoteza deyiladi. Gipoteza hodisani izohlash uchun yetarli bolsa hamda tegishli isbotlar bilan tasdiqlansa, u nazariyaga aylanadi.

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →