ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 229



                                               

Talliy

Talliy, Tl - Mendeleyev davriy sistemasining 111 guruhiga mansub kimyoviy element. Tartib raqami 81, atom massasi 204.37. 2 ta barqaror izotopi: 2MT1 va 205T1 va 207T1 - 2J"T1 radioaktiv izotoplari bor. 202T1, 204T1 radioaktiv izotopi suniy usuld ...

                                               

Tantal (unsur)

TANTAL, Ta - Mendeleyev davriy sistemasining V guruxiga mansub kimyoviy element. Tartib rakami 73, atom massasi 180.9479. 2 ta tabiiy izotopi bor: birinchisi radioaktiv 180Ta, ikkinchisi barqaror - |8|Ta. Tantal ni 1802 yilda shved kimyogari Tant ...

                                               

Tellur

Tellur, Te - Mendeleyev davriy sistemasining VI guruhiga mansub kimyoviy element. Tartib rakami 52; atom massasi 127.60. Tellur 8 ta barkaror izotopdan iborat. Bulardan |28Te va 130Te keng tarkalgan. Uning bir necha suniy radioaktiv izotopi oling ...

                                               

Temir

Temir, Fe - Mendeleyev davriy sistemasining VIII guruxiga mansub kimyoviy element. Tartib raqami 26 ; atom massasi 55.847. Temir 4 ta barqaror izotop: 54Fe, 56Fe, 57Fe va 58Fe dan iborat. Temir qadimdan ishlatib kelingan. Inson dastlab metiorit t ...

                                               

Terbiy

Terbiy, Tb - ning III guruhiga mansub kimyoviy element. Lantanoidlarga kiradi. Tartib rakami 65, mol. m. 158.9254. Bitta izotop |59T shaklida uchraydi. Terbiyning bir necha suniy radioaktiv izotoplari olingan. Lantanoidlarning ittriy guruhchasiga ...

                                               

Tetril

Tetril -, 2, 4, 6trinitrofenilmetilnitramin C 7 H 5 N 5 O 8 - oq kristall modda; yorugda sargayadi. Mol. m. 287.15. Suyuqlanish temperaturasi 129.45°, qotish temperaturasi 128.5°; zichligi 1730 kg/m3, suvda erimaydi. Atseton, benzol, dixloretan n ...

                                               

Texnetsiy

Texnetsiy, Tc - Mendeleyev davriy sistemasining VII guruhiga mansub radioaktiv kimyoviy element. Tartib raqami 43, atom massasi 97.9072. Texnetsiy ning 20 ta radioaktiv izotopi malum. Texnetsiy ni 1937 yil da Texnetsiy Segre bilan italyan kimyoga ...

                                               

Titan (unsur)

Titan, Ti - Mendeleyev davriy sistemasining IV guruhiga mansub kimyoviy element. Tartib raqami 22, atom massasi 47.88. Titan oraliq metallarga kiradi. Titan massa sonlari 46, 47, 48, 49, 50 bolgan 5 ta barqaror izotopdan iborat. Uning bir necha s ...

                                               

Toriy

Toriy, Th - Mendeleyev davriy sistemasining aktinoidlar turkumiga mansub kimyoviy element. Tartib raqami 90, atom massasi 232.0381. Tabiiy radioaktiv element; radioaktiv qatorlarnnt 1elementa. Tabiiy toriy bitta uzok, mavjud boluvchi izotop 232Th ...

                                               

Toyingan uglevodorodlar

Toyingan uglevodorodlar - uglevodorodlarning gomologik qatori, umumiy formulasi SpN2pQ2. atsiklik birjmalar sinfiga mansub; eng oddiy vakili - metan SN4; bu qatordagi har qaysi keyingi azo ozidan oldingi uglevoroddan SN2 guruh bilan farklanadi. K ...

                                               

Uglerod

Uglerod, S - Mendeleyev davriy sistemasining IV guruhiga mansub kimyoviy element. Tartib rakami 6, atom massasi 12.011.2 ta barkaror izotopi: 2S va 3S bor. Radioaktiv izotoplaridan |4Sningahamiyati muhim. Atmosferaning yuqori qatlamida kosmik nur ...

                                               

Uran (kimyoviy unsur)

Uran - kulrang tusli metall. Uning 3 ta allotropik modifikatsiyasi malum: aU, ning suyuqlanish temperaturasi 1132°, qaynash temperaturasi 3818°, zichligi 19.120 g/sm3. Uran inert gazlardan tashqari deyarli hamma elementlar bilan reaksiyaga kirish ...

                                               

Vanadiy

Vanadiy, V - Mendeleyev davriy sistemasining V guruh kimyoviy elementi; atom raqami 23, atom massasi 50.942; kulrang metall. Tabiiy Vanadiyning ikkita izotopi bor. Barqaror 31V va beqaror 5"V. 50V ning yarim yemirilish davri 10 yil. Vanadiyni 180 ...

                                               

Vinillash

Vinillash - organik birikmalar molekulasiga vinil guruhi - CH=CH 2 kiritish. Eng muhim vinillovchi moddalar - atsetilen HC≡CH, vinilgalogenidlar CH 2 =CHX va vinilmagniybromid CH 2 =CHMgBr. Sanoatda atsetilen bilan vinillash natijasida spirtlarda ...

                                               

Vismut

Vismut, Bi - Mendeleyev davriy sistemasining V guruhiga mansub kimyoviy element, tartib raqami 83, atom massasi 208.98, och pushti-kumush rang metall, suyuqlanish temperaturasi 271.3°, qaynash temperaturasi 1564°, zichligi 9.8 g/sm3. Moss shkalas ...

                                               

Vodorod

Vodorod, H - Mendeleyev davriy sistemasining birinchi guruhiga mansub kimyoviy element; atom massasi 1.00797. Odatdagi sharoitda rangsiz, hidsiz gaz bolib, tami yoq. Metallarga kislotalar tasir ettirilganida yonuvchi gaz ajralishi 16- va 17-asr k ...

                                               

Volfram

Volfram - D. I. Mendeleyev davriy sistemasining VI guruh elementi; tartib raqami 74, atom massasi 183.84; oq-kumush rangli, qiyin suyuqlanuvchi ogir metall. Tabiiy volfram massa soni 180, 182, 183, 184 va 186 bolgan beshta barqaror izotop aralash ...

                                               

Xlor

Xlor, Cl - Mendeleyev davriy sistemasining VII guruhiga mansub kimyoviy element, galogenlarga kiradi. Tartib rakami 17, atom massasi 35.453. Normal sharoitda 2 atomli gaz. Xlorni ilk bor 1774 yilda shved kimyogari Xlor Sheyeli xlorid kislotani ma ...

                                               

Xrom (kimyoviy element)

Xrom, Cr - Mendeleyev davriy sistemasining VI guruhiga mansub kimyoviy element. Tartib rakami 24, atom massasi 51.996. Xrom ning 4 ta barqaror izotopi mavjud: 50Cr, 52Cr, 53Cr va 54Cr. Xrom ning suniy radioaktiv izotoplaridan eng muhimi 51Cr. Xro ...

                                               

Yevropiy

Yevropiy, Yevropiy - ning III guruhiga mansub kimyoviy element; lantanoidlarta kiradi; tartib raqami 63, atom massasi 151.96. Yevropiyni 1901-yilda fransuz olimi Yevropiy Demars kashf etgan. Ikkita barqaror izotop dan tashkil topgan. Yer postinin ...

                                               

Yod

Yod, iod, I - Mendeleyev davriy sistemasining VII guruhiga mansub kimyoviy element, galogenlarga kiradi. Tartib raqami - 53, atom massasi 126.9045. 1811 yilda fransuz kimyogari Yod Kurtua tomonidan kashf etilgan. Tabiiy Yod atom massasi 127 ga te ...

                                               

Tuproqshunoslik

Tuproqshunoslik - tuproq haqidagi fan; uning tarkibi, xossalari, kelib chiqishi, taraqqiyoti, geografik tarqalishi, unumli foydalanish usullari va unumdorligini oshirish yollarini organadi. T. tabiiytarixiy fanlarga mansub bolib, tuproqni tabiat ...

                                               

Tuproq

Tuproq - litosfera yuza qavatlarining suv, havo va tirik organizmlar tasirida ozgarishidan shakllanadigan va genetik jihatdan ozaro bogliq gorizontlardan tashkil topgan tabiiy tuzilma; Yer postining yuza va unumdor qatlami. T.ning nuragan tog jin ...

                                               

Agroirrigatsion qatlam

Agroirrigatsion qatlam, agroirrigatsion gorizont –dehqonchilik faoliyati natijasida hosil bolgan tuproq qatlami. Bu qatlam asosan tuproqning uzoq vaqt sugorilishi natijasida suvda oqib kelgan loyqalar, oqiziqlarning har yilgi chokishi, yerga eski ...

                                               

Avtomorf tuproq

Avtomorf tuproq – si-zot va yer usti suvlari ta’sirida ortiqcha namlanishga chalinmaydigan tuproq. Sugorma dehqonchilik mintaqalarida 139sizot suvlarining sathi yer yuzasidan 5 m va undan chuqurlikda joylashgan bolsa, bunday tuproqlar Avtomorf tu ...

                                               

Botqoq tuproq melioratsiyasi

Botqoq tuproq melioratsiyasi - botqoqparni quritib qishloq xojaligi ekinlari ekiladigan foydali yerga aylantirish. Bunda tuproq namligi motadil darajaga, yani namlik darajasi tuproqning tola nam sigimiga nisbatan 60 - 70% ga keltiriladi. Natijada ...

                                               

Botqoqi tuproqlar

Botqoqi tuproqlar - ota nam sharoitda hosil boladigan tuproqlar; bunday tuproqda namsevar osimliklar rivojlanadi. Botqoqi tuproqlar da torf gorizonti, chirimagan va chala chirigan holdagi organik moddalar juda kop, osimlik oziq moddalarida esa ku ...

                                               

Botqoqi-otloqi tuproq

BOTQOQI-OTLOQI TUPROQ - Ozbekistonning sur tuproq mintaqasi va sahro zonasida tarqalgan tuproq. Sirdaryo, Amudaryo, Zarafshon, Chirchiq, Surxon va boshqa dare vodiylarida hamda Sux, Isfara, Margilonsoy, Aravonsoy, Oqbora kabi soy va kichik daryol ...

                                               

Gidromorf tuproqlar

Gidromorf tuproqpar - grunt suvlarining yaqin bolishi natijasida doimiy kapillyar namlanish tasirida shakllangan tuproqdar. Orta Osiyoda sugoriladigan yerlarning yarmidan kopini Gidromorf tuproqlar tashkil etadi. Geomorfologik sharoitlari va naml ...

                                               

Gipsli tuproqlar

Gipsli tuproqlar - tarkibi da va gorizontlarida gips bolgan tuproklar. G. quruq dasht, chala chol va chol tuproqlarida, shuningdek, shorlangan tuproqlarda 10 sm gacha chuqurlikda va 50 sm dan chuqurroqda uchraydi. Yarim gidrat, gidrat va ikki gid ...

                                               

Keltirma tuproqlar

Keltirma tuproqlar, yuvib keltirilgan tuproqlar - qiya, nishab yerlar etagida, soy va yirik jarliklar tubila toplanib hosil bolgan tuproqlar. Sugorish, atmosfera yoginlari va erigan qor suvlari nishab yerlardan ustki qatlamdagi unumdor tuproqlarn ...

                                               

Otloqi tuproqlar

Otloqi tuproqlar - tuproq tipi; kapillyar namlanishga sabab boluvchi sathi yaqin grunt suvlari tasirida hosil boladi. Bunday tuproqlarda namlik kopligi tufayli osimliklar yaxshi osadi; osimlik qoldiqlarining aerob parchalanishi va tiklanish jaray ...

                                               

Qayir tuproqlar

Qayir tuproqlar - daryo odoqlarining allyuvial yotqiziqlarida hosil boladigan tuproqlar. Suvi toshib turadigan daryo boylarida, suv bosadigan yerlarda tarqalgan. Yuqori biogenligi, qatlamdorligi, gumus qatlami bilan farqlanadi. Tuproq hosil qilis ...

                                               

Qizil tuproqlar

Qizil tuproqlar - nam subtropik iqlimli keng bargli ormon va qisman tropik savannalarda shakllanadigan tuproq tipi. Ularda temir va alyuminiy oksidlari kop, kremnezyom va asoslar esa kam boladi. Qizil tuproqlarning ona jinsi ellyuviy, delyuviy va ...

                                               

Qora tuproqlar

Qora tuproqlar - tuproq tipi. Asosan, lyossimon qumoqlarda dashtlarning quruq motadil sovuq iqlimida va davriy ravishda yuviladigan yoki yuvilmaydigan suv rejimida, kop yillik ot osimliklar ostida shakllangan, gumusga boy. 1896 yilda rus tuproqsh ...

                                               

Qongir tuproqlar

Qungir tuproqlar, chol va dasht qongir tuproqlari - tuproq tipi. Asosan, chala chollarda, Kaspiy va Orol dengizlarining shim. sohillari hamda Qozogiston past toglariningjan. qismida tarqalgan. Qungir tuproqlar yuvilmaydigan suv rejimiga ega bolga ...

                                               

Qumli chol tuproqlari

Qumli chol tuproqlari - qumda osuvchi osimliklar tagida shakllanadigan tuproq tipi. Ildiz-chirindili qatlami osimlik qoldiqlarining chirishi hisobiga hosil boladi. Qumli chol tuproqlarit. Buxoro, Qashqadaryo, Surxondaryo, Xorazm viloyatlari, Farg ...

                                               

Qumli tuproqlar

Qumli tuproqlar - tuproq turi; mexanik tarkibida 0.05 - 1.0 mm li qum zarrachalari kop, 0.01 mm dan kichik zarrachalar miqdori 10% ga yaqin, 0.001 mm dan kichik mayda zarrachalar 2 - 4%dan oshmaydi. Qumli tuproqlar yuza qismida yupqa, yumshoq qum ...

                                               

Shorlangan tuproqlar

Shorlangan tuproqlar - tarkibida suvda oson eriydigan zararli tuzlar 0.1% yoki suvli sorimdagi quruq qoldiq miqdori 0.25% dan kop bolgan tuproklar. Shorlangan tuproqlar, asosan, quruq iqlimli mamlakatlar da kattakatta maydonlarda, shuningdek, sho ...

                                               

Shortoblar

Shortoblar - tuproqlar tipi; yuvilmaydigan suv rejimi sharoitida tuproq singdirish kompleksida natriy toplanganda shakllanadi. shahrida tabiiy holda qora shuvoq, izen, shora va boshqalar osimliklar osadi. Afrika, Osiyo, Shim. va Janubiy Amerika, ...

                                               

Sur tuproqlar

Sur tuproqlar - choldasht mintaqasidagi ot osimliklar bilan qoplangan, tog etaklari qiya tekisliklarida tarqalgan tuproq tipi. Orta Osiyodagi choldashtlarda keng tarqalgan bolib, shagalli yotqiziqlar ustidagi lyoss va lyossimon qumoklarda hosil b ...

                                               

Taqir tuproqlar

Taqir tuproqlar - chol zonasi daryolarining qadimgi deltalari va vodiylari, allyuvial terrasalar, shuningdek, prolyuvial yotqiziqli qiyaliklar tuprogi; tuproqning mayda yoriklar bilan qoplangan, 1.52 sm qalinlikdagi pushti yoki och kulrang qavati ...

                                               

Tuproq bonitirovkasi

Tuproq bonitirovkasi - yer uchastkasida tarqalgan unumli tuproq qatlamining fiziologik hamda ximiyaviy tarkibini, tuproq turi va holati, iqlim sharoiti va yer osti suvlarini joylashishi kabi bir qator omillarni ozida jamlaydigan jarayondir. Tupro ...

                                               

Tuproq eritmasi

Tuproq eritmasi - tuprokning suyuk tarkibiy kismi; unda mineral va organik moddalar erigan holda boladi. Tuproq eritmasining tuproq namlanganlik darajasiga karab kapilyar, gravitatsion va pardasimon shakllari mavjud. Tuproq eritmasi juda ozgaruvc ...

                                               

Tuproq eroziyasi

Tuproq eroziyasi - tuproqning eng unumdor yuqori qatlamlari va tuproq osti jinslarining atmosfera yoginlari hamda sugorish suvlari, shamol va boshqa tasirida yemirilish jarayoni. Yuz berish darajasiga kora, tabiiy va jadallashgan turlarga bolinad ...

                                               

Tuproq gorizonti

Tuproq gorizonti - tuproqning rivojlanish jarayonida tabiiy shakllangan va ajralib turgan qatlami. Malum qalinlikka ega gorizontlar bir-biridan morfologik belgilari, shuningdek, fizik xossalari, mexanik, kimyoviy hamda mineralogik tarkibi bilan f ...

                                               

Tuproq nam sigimi

Tuproq nam sigimi - tuproqning nam tutish xususiyatini xarakterlovchi kattalik; tuprok, massasi yoki hajmiga nisbatan foizlarda ifodalanadi. Tuproq nam sigimis.ning asosiy turlari: tola ; umumiy ; kapillyar ; dala ; maksimal molekulyar. Dala va k ...

                                               

Tuproq nordonligi

Tuproq nordonligi, tuproq kislotaliligi - tuproqning asosiy xususiyatlaridan biri; bunga tuproq eritmasit vodorod ionlari, shuningdek, tuproq singdiruvchi kompleksida vodorod va alyuminiy almashinuvchi ionlarining mavjudligi sabab boladi. Tuproq ...

                                               

Tuproq ostidan sugorish

Tuproq ostidan sugorish - tuproqning osimlik ildizi tarqaladigan qatlamini yer osti quvurlari orqali namlash; sugorishning istiqbolli usullaridan biri. Bu usulni sabzavot, texnika ekinlari yetishtirishda, boglarda, tokzorlarda va boshqalarda qoll ...

                                               

Tuproq tasnifi

Tuproq tasnifi - tuproklarni muayyan belgilar asosida taksonomik birliklarga bolish. Hozirgi zamon genetik Tuproq tasnifi tuproq xrsil bolishi, rivojlanishi, evolyutsiyasi jarayonlari va xususiyatlarini ozida aks ettirgan tuproq profilining tuzil ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →