ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 172



                                               

Topgul

Topgul - osimlikdagi bir yillik novdaning gul chiqaradigan qismi. T. oddiy va murakkab bolishi mumkin. Oddiy T. botrik va simoz T. ga bolinadi. Botrik T. monopodial shoxlanishi va gullarining markazga qarab ochilishi bn; simoz T. esa uchki gulini ...

                                               

Transpiratsiya

Transpiratsiya - osimliklarning suv buglatishi. Muhim fiziologik jarayonlardan bolib, osimlikning toxtovsiz nam olib turishiga yordam beradi, tuprokdan mineral tuzlarning kelib turishini taminlaydi, toqimalar harorati, turgor darajasi va protopla ...

                                               

Tuganak

Tuganak - osimlik ildizpoyasining yer ostidagi yogonlashgan qismi. T.ning bargi reduksiyalangan, tez tokiladigan qipiq li; barg qoltigidan chiqadigan kurtaklari kozchalar deb ataladi. Kopincha, ildizning yogonlashgan qismi ildiz T. deb yuritiladi ...

                                               

Urugkurtak

Urugkurtak, urugmurtak - yuksak osimliklar urugchi gulida, odatda, uruglanishdan song tuguncha ichida hosil boladigan bortma. U. meva barg - platsenta, urugpoyadagi maxsus osimtada bitta yoki bir nechtadan joylashgan; sharsimon yoki tuxumsimon sh ...

                                               

Vegetativ kopayish

Vegetativ kopayish - vegetativ organlar yoki ularning bir qismidan yangi organizm paydo bolishi; kop hujayralilar uchun xos. V. k.da ham bir hujayralilarning jinsiy kopayishi singari klonlar - genetik jihatdan bir xiddagi individlar guruhi vujudg ...

                                               

Amaliy evolutsiya

Amaliy evolutsiya deb evolutsiya nazariyasining amalda ishlatilishiga aytiladi. Evolutsion biologiya, xususan organizmlarning qanday tanlanishini organish qator amaliy ishlarda tadbiq etiladi. Zamonaviy biologiyada evolutsion yondashish ekologiya ...

                                               

Evolutsiya dalillari

Evolutsiya dalillari Yerdagi barcha organizmlarning umumiy ajdoddan kelib chiqqanini isbotlovchi ilmiy dalil, malumot va konsepsiyalardir. Bu isbotlar yordamida evolutsiya nazariyasi ilmiy hamjamiyatda tan olindi, evolutsiya sintetik nazariyasi e ...

                                               

Gen kochishi

Gen kochishi gen allellarining bir populatsiyadan boshqasiga otishidir. Migratsiya allel chastotalarida ozgarishlar paydo qilishi mumkin. Immigratsiya tayinli tur yoki populatsiyada shakllangan gen havzasiga yangi genetik variantlar qoshilishiga ...

                                               

Genetik dreyf

Genetik dreyf biror populatsiyadagi tasodifiy allellarning avloddan avlodga otishi natijasida allel chastotasidagi ozgarishlar jarayonidir. Bu tasodifiy ozgarishlar tanlanish yordamida filtrlanadi. Genetik dreyf konsepti 1920-larda Sewall Wright ...

                                               

Mutatsiya

Mutatsiya organizmlar genetik moddasining asos juftlaridagi ozgarishdir. Mutatsiyaga hujayra bolinishi paytidagi genetik modda kochirilishi xatosi, ultrabinafsha yoki ionlashtiruvchi nurlanish, kimyoviy mutagenlar, viruslar yoki hujayra nazorati ...

                                               

Tabiiy tanlanish

Tabiiy tanlanish - organizmlar evolyutsiyasining asosiy harakatlantiruvchi omili. Tabiiy tanlanish haqidagi talimot Ch. Darvin tomonidan yaratilgan. Olimning fikricha, Tabiiy tanlanish - yashash uchun kurashning natijasi bolib, foydali individual ...

                                               

Charchash

Charchash, toliqish, horish - organizmga haddan tashqari zor kelishi natijasida mehnat qobiliyatining pasayishi bilan kechadigan fiziologik holat. Aqliy Ch. intellektual mehnat mahsuldorligining kamayishi, etiborning buzilishi, fikrlashning susay ...

                                               

Korish

Korish - organizmlarning korish organlari yordamida tashqi dunyo togrisida axborot olishdan iborat murakkab fiziologik jarayon. K. jarayonida tashqi dunyodagi obyektlardan qaytadigan yoki ular tarqatadigan 300 - 800 nm diapazondagi elektromagnit ...

                                               

Muskullar

Muskullar, mushaklar - odam va hayvonlar gavdasi azolari; nerv impulslari tasirida qisqarish xususiyatiga ega toqima dan tashkil topgan. Silliq, kondalangtargil va yurak muskullari birgalikda organizmning muskul sistemasini tashkil etadi. Harakat ...

                                               

Nafas

Nafas, nafas olish - organizmga kislorod kirib, undan karbonat angidrid chiqib ketishi, shuningdek, hujayra va toqimalarda kislorod yordamida kechadigan organik moddalarning oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari natijasida organizm hayot faoli-yat ...

                                               

Ovoz

Ovoz - 1) ovoz azolari yordamida chiqariladigan, balandligi, kuchi va tembri har xil bolgan tovush. O. hiqildoqda xrsil boladi: opkadan chiqayotgan havo oqimi, bir-biriga tegib turgan O. boylamlari oraligidan otib uni tebratadi, natijada nozikkin ...

                                               

Yevgenika

Yevgenika - odam salomatligi irsiyati va uni yaxshilash togrisidagi talimot. Yevgenikaning tamoyillari birinchi marta 1869-yil ingliz paleontologi F. Galton tomonidan ishlab chiqilgan. U kelgusi avlod irsiy xususiyatlari ning yaxshilanishiga tasi ...

                                               

Detrit

Detrit - suv havzasi tubiga chokadigan, suv yoki tuprokdagi mayda organik zarrachalar. D. tarkibiga qayvon, osimlik va zamburuglarning chirigan qoldiqlari bilan birga bakteriyalar ham kiradi. D. organik moddalarning davra boylab aylanishi da muhi ...

                                               

Gidrobiologiya

Gidrobiologiya - biologiyaning bir bolimi, suvda yashaydigan organizmlar va ularning yashash sharoiti bilan ozaro munosabatlarini hamda suv qavzalarining biologik mahsuddorligini organadi. Гидробиология - ekologiya fani. Suv muhitidagi yashash sh ...

                                               

Chapaqay

Chapaqay – asosan chap qoli bilan ishlovchi insonlarga aytiladi." Chapaqay” sozi antonimi – onaqay ". Insonlar orasida chapaqaylar tahminan 15%ni tashkil etadi, yani, har yettinchi inson chapaqaydir. Chapaqay inson ong qoliga nisbatan chap qolini ...

                                               

Takson

Takson - ozaro qarindoshlik munosabatlari bilan boglangan va boshqa guruhlardan alohidalangan muayyan taksonomik kategoriyalar: tur, urug, oila va boshqalarga mansub bolgan organizmlar guruhi. T. muayyan biologik obyektlarga tegishli bolishi bila ...

                                               

Oila (biologiya)

Oila - biol. sistematikasida taksonomik kategoriya. Tuzilishi va kelib chiqishiga kora, bir-biriga yaqin bolgan uruglar ni birlashtiradi. Mushuksimonlar O.si mushuklar, qoplonlar, ge-pardlar urugini hosil qiladi. Ayrim O.lar juda kop, boshqalari ...

                                               

Sinf

Sinf - sistematikada yirik taksonomik kategoriyalardan biri. S. ozaro qarindosh turkumlar yoki tartiblarni birlashtiradi. Mas, kemiruvchilar, juft tuyoqlilar, toq tuyoqlilar, yirtqichlar, primatlar turkumlari sut emizuvchilar S.ni tashkil etadi. ...

                                               

Tip (hayvonlar sistematikasi)

Tip - yuksak taksonomik kategoriyalardan biri. T. darajasi berilgan muayyan hayvonlar guruhi. T. ozaro qarindosh bolgan sinflarni birlashtiradi; kopincha sinfdan yirikroqtaksonlar - T.larga bolinadi. Bitta T.ga kiradigan organizmlarning umumiy tu ...

                                               

Turkum

Turkum - 1) botanikada filogenetik jihatdan yaqin turlarni birlashtiruvchi asosiy taksonomik kategoriya. Zoologiyadagi urug botanikadagi T. ga togri keladi. Mac, dolananing har xil turlari dolanalar T. iga birlashtiriladi. T.ning ilmiy nomi bitta ...

                                               

Urug (zoologiya)

Urug yoki avlod zoologiyada - turdan yuqori taksonomik kategoriya, filogenetik jihatdan ozaro qarindosh turlarni birlashtiradi. Mas, borilarning ozaro oxshash turlari borilar U.iga; tulkilarning oddiy tulki, korsak, afgon tulkisi va boshqa turlar ...

                                               

Taksonomiya

Taksonomiya - sistematikaning organizmlarni tasnif qiladigan nazariy va amaliy bolimi. Terminni shved botanigi O. Dekandol tavsiya etgan. Bazan T.dan sistematika va tasnif sinonimi sifatida foydalaniladi, lekin sistematika, odatda, organizmlarnin ...

                                               

Vikiturlar

Vikiturlar - biologik turlarning erkin katalogini tuzish maqsadida yaratilgan loyiha. Vikipediya singari Vikiturlar ham Vikimedia Jamgarmasining loyihasi bolib, kongillilar tomonidan tuziladi. Loyiha koproq olimlar uchun moljallangan. Jimmy Wales ...

                                               

Chiganoq

Chiganoq - kopgina umurtqasiz hayvonlarning tanasini qoplab, himoya funksiyasini bajaruvchi skelet tuzilmasi. Odatda, Ch. tanaga zich yopishib turmaydi va undagi teshikdan organizm qisman tashqariga chiqishi mumkin. Asosan, kaltsiy karbonat yoki ...

                                               

Dum

Dum - umurtqali hayvonlar tanasining keyingi qismi. D. suvda hayot kechiruvchi hayvonlarda tana bilan bir tekis qoshilib ketgan dumsuzgichni hosil qiladi. Kopchilik quruqlikda yashaydigan hayvonlarda D. harakatlanish funksiyasini bajarmaydi, faqa ...

                                               

Dur

Dur, inju - 1) mollyuskalarning mantiya terisida sharsimon yoki notogri shaklda paydo boladigan mahsulot. D.ning tarkibi chiganoqlar tarkibidan farq qilmaydi va asosan kalsitdan iborat. Juda oz miqdorda suv, organik va b. moddalar boladi. Eng yir ...

                                               

Eshkakoyoqli qisqichbaqa

Eshkakoyoqli qisqichbaqa - qisqichbaqasimonlar sinfiga mansub umurtqasiz hayvonlar turkumi. Uzunligi 0.1 mm - 3 sm, ayrim parazit turlari 30 sm gacha. Gavdasi murakkab bosh, 5 bogimli kokrak va 4 bogimli qoringa bolinadi. Qorin bolimida oyoqdari ...

                                               

Gumbak

Gumbak - hasharotlarning toliq ozgarish bilan rivojlanishidagi bosqich. G. oziqlanmaydi, odatda harakatsiz, biroq uning ichida juda chuqur ozgarishlar yuz berishi tufayli lichinka organlari qayta shakllanib, yetuk forma - imago vujudga keladi. G. ...

                                               

Imago

Imago - hasharotlar individual rivojlanishidagi songgi bosqich, voyaga yetgan hasharot. Qanotlarining toliq rivojlanganligi va qornining key-ingi qismida jinsiy osimtalarning bolishi imago ning asosiy belgisi hisoblanadi. Imago davrida hasharotla ...

                                               

Itbaliq

Itbaliq - dumsiz amfibiyalar lichinkasi. Uvildirikdan rivojlanadi. Suvda yashaydi. Tashqi jabrasi, harakatlanishga yordam beruvchi uzun dumi, suv osti jismlariga yopishuvchi organi va yon organlari bor. Oyoklari bolmaydi. Osimliklar bilan oziklan ...

                                               

Jag

Jag - 1) hayvonlarda oziqni tutib turish va maydalash funksiyasini bajaradigan azo. Bogimoyoqlilarda J. funksiyasini shaklan ozgargan bosh osimtalari: oyoqjaglar, mandibulalar, maksillalar, xemitseralar, pedipalpalar bajaradi. 2) Jagogizli hayvon ...

                                               

Joja (qushlar)

Joja - qushlarning bolalik davri, tuxumdan chiqqandan to jinsiy voyaga yetgungacha bolgan davr. Tuxumdan chiqqan J.ning rivojlanish darajalariga binoan qushlar J. ochuvchi va jish joja ochuvchi guruhlarga bolinadi. Joja ochuvchi kuiiar tuxumidan ...

                                               

Lichinka

Lichinka - kopchilik umurtqasiz va ayrim umurtqali hayvonlar ning individual rivojlanishidagi postembrional davri. L.tuxumdagi zaxira oziq modda morfogenezning tugal-lanishi uchun yetarli bolmagan hayvonlarga xos. L. mustaqil hayot kechiradi, fao ...

                                               

Oyoq

Oyoq - tayanch va harakat azosi. Hayvonlarda O.ning vujudga kelishi va tuzilishi turlicha bolsa ham, bajaradigan vazifasi oxshash. Kop qilli halqalilarning juda sodda tuzilgan juft oyogi muskulli, kalta, lekin serharakatdir. Xordali hayvonlar oyo ...

                                               

Ozbekistonning hayvonot dunyosi

Ozbekiston hayvonot dunyosi xilma-xil bolib, Orta Osiyodagi boshqa mamlakatlar singari subtropik mintaqalga xos turlarga ega. Respublikada sut emizuvchilarning 6 turkumi: hasharotxorlar, kolqanotlilar, tovuqsimonlar, kemiruvchilar, yirtqichlar va ...

                                               

Par

Par - qushlar patining bir xili, pat ozagining juda qisqa bolishi, yelpigichining bolmasligi bilan boshqa patlardan farq qiladi. P.ning osiqchalari pat oqp uchki qismida guj bolib joylasha i Voyaga yetgan qushlarda P. qoplovchi ostida joylashgan. ...

                                               

Pat

Pat - kush terisidagi shoxsimon mod-dali tuzilma. Kontur, ipsimon, parsimon, par va qilsimon P. turlari boladi. Kontur P. qalam uchi, ozak, oq va unga joylashgan yelpigichdan iborat. Kontur P. qush qanoti va dumida boladi; ular tanasini qoplab tu ...

                                               

Qanot (biologiya)

Qanot - hayvonlarning uchish organi. Q. kopchilik hasharotlar, qushlar va ayrim sut emizuvchilar uchun xos. Bazi qazilma sudralib yuruvchilar da ham Q. bolgan. Q. har xil yol bilan kelib chiqqan. Hasharotlar Q.i orta va orqa kokrak qoplogichi bur ...

                                               

Qurt

Qurt - kapalaklarning lichinkalik davri. Chuvalchangsimon tanasi bosh, 3 ta kokrak va 10 ta qorin bogimlaridan tashkil topgan; kaftida ilgaklari bor, 1 - 5 juft qorin oyogi qorin bogimlariga joylashgan. Odimchilar Q.i ikki juft oxirgi qorin oyoql ...

                                               

Serpushtlik

Serpushtlik - hayvonlarda har bir tur uchun xos bolgan, tabiiy olim ornini qoplash uchun zarur bolgan pusht qoldirish xususiyati. S. hayvonlarning turli guruhida har xil. Uzoq yashaydigan va nayeli haqida kop gamhorlik qiladigan hayvonlar bir yil ...

                                               

Tivit

Tivit - qoy, echki, tuya, quyon va moynali hayvonlarning ingichka va mayin juni. Aksariyat jun qatlamining teriga yaqin qismida hosil boladi. T. tolasi ingichkaligi 15 - 30 mikron. Bazi qoy, echki va quyon zotlari juni faqat T.dan iborat boladi. ...

                                               

Uya

Uya - hayvonlar bolalash maqsadida va boshpana sifatida foydalanadigan pana joy. Umurtqasizlardan hasharotlar, ayniqsa, xilmaxil uya quradi. Umurtqalilar orasida ayrim baliqlar, suvda va quruqlikda yashovchilar, sudralib yuruvchilar, kopchilik qu ...

                                               

Absolyut goya

Absolyut ruh va absolyut goya Gegel falsafasining asosiy tushunchalaridan biridir. Gegelning fikricha, Absolyut ruh oz taraqqiyotida bir qancha bosqichlarni bosib otadi, yani obyektiv ruh, subyektiv ruh, mutlaq bilim shaklida, hamda mukammallashi ...

                                               

Diatom suvotlar

Diatom suvotlar - kremniyli suvotlar ; suv-otlar bolimiga mansub. 20 mingga yaqin turi bor. D. s.ning mikroskopik, bir hujayrali, yakka yoki kolonial formalari mavjud. D. s. hujayralari kremniyli ikki pallali qattiq qobiq bilan oralgan. Qobiq dev ...

                                               

Hayvonlar

Hayvonlar, hayvonot dunyo-s i - organik olam sistemasidagi yirik bolimlardan biri. H.ning bundan 1 - 1.5 mlrd. yil ilgari okean suvida mikroskopik, xlo-rofillsiz amyobasimon xivchinlilar shaklida paydo bolganligi taxmin qilinadi. H.ning eng qad. ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →